Phát huy vai trò của nhà trường trong xây dựng “lá chắn tư tưởng” cho học sinh trước các thông tin xấu độc trên không gian mạng
Lượt xem:
Sáng ngày 16/7, Đảng ủy phường Tây Hoa Lư tổ chức Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm của Ban Công tác 35, Ban Chỉ đạo công tác tôn giáo và Ban Chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở; triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026. Hội nghị nhằm đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ trong 6 tháng đầu năm, làm rõ những kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế, đồng thời đề ra các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trong thời gian tới.
Dự và chủ trì hội nghị có đồng chí Đoàn Mạnh Tùng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Trưởng Ban Công tác 35, Trưởng Ban Chỉ đạo công tác tôn giáo, Trưởng Ban Chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở phường. Cùng dự có đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy, các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ phường, các đồng chí thành viên Ban Công tác 35, Ban Chỉ đạo công tác tôn giáo, Ban Chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở; Bí thư các đảng bộ, chi bộ trực thuộc Đảng ủy.
Quang cảnh hội nghị
Tại Hội nghị đồng chí Trần Quyết Thắng, Bí thư Chi bộ – Hiệu trưởng nhà trường đã có bài tham luận với chủ đề: “Phát huy vai trò của nhà trường trong xây dựng “lá chắn tư tưởng” cho học sinh trước các thông tin xấu độc trên không gian mạng”. Trường THCS Ninh Giang xin trân trọng giới thiệu nội dung bài tham luận trên.
Kính thưa đồng chí Đoàn Mạnh Từng, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy!
Kính thưa các đồng chí UV BTV Đảng ủy, UV BCH Đảng bộ phường!
Kính thưa Hội nghị!
Được sự cho phép của Ban tổ chức Hội nghị, thay mặt cho Chi bộ Trường THCS Ninh Giang tôi xin trình bày tham luận tại Hội nghị với với chủ đề:
“Phát huy vai trò của nhà trường trong xây dựng “lá chắn” tư tưởng cho học sinh trước các thông tin xấu độc trên không gian mạng”.
Kính thưa các vị đại biểu! Thưa toàn thể Hội nghị!
Nghị quyết số 35-NQ/TW, ngày 22/10/2018, của Bộ Chính trị đã khẳng định: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ sống còn của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta trong tình hình mới.
Trong kỷ nguyên phát triển mới, khi toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra với nhịp độ như vũ bão, Internet và mạng xã hội trở thành môi trường tiếp nhận thông tin chủ yếu, định hình thế giới quan của giới trẻ.
Nhận thức rõ nhiệm vụ chính trị trên Chi bộ trường THCS Ninh Giang đã xác định: Không gian mạng vừa là cơ hội để lan tỏa những giá trị tốt đẹp, những chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước nói chung, của Đảng bộ và chính quyền phường Tây Hoa Lư nói riêng, nhưng cũng tiềm ẩn vô số nguy cơ đối với dòng chảy tư tưởng học đường. Ranh giới giữa “đúng – sai”, “thật – giả” nhiều khi bị lu mờ bởi những thông tin cắt ghép, giật gân, lan truyền với tốc độ chưa từng có, tác động trực tiếp đến niềm tin của thế hệ trẻ. Thực tế đáng báo động là không gian mạng trở thành một “mặt trận tư tưởng” xuyên biên giới, nơi diễn ra cuộc đấu tranh ý thức hệ không tiếng súng nhưng vô cùng quyết liệt. Điều nguy hiểm là thông tin sai lệch trên không gian mạng hiện nay không chỉ xuất hiện theo cách cực đoan, thô lậu, dễ nhận diện như trước. Chúng đã được “mềm hóa”, núp bóng tinh vi dưới các nội dung giải trí trào lưu, các clip ngắn “thời thượng” trên các nền tảng TikTok, Facebook, Zalo, YouTube, …các bài viết bình luận xã hội xu hướng hoặc những phát ngôn mang danh “phản biện khách quan”, “khơi gợi tư duy độc lập”…
Từ các quan điểm trên Chi bộ trường THCS Ninh Giang đã lãnh đạo, chỉ đạo nhà trường triển khai đồng bộ các giải pháp trong đó tập trung chủ yếu vào 4 giải pháp cụ thể, đó là:
- Tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh
Nhà trường xác định đây là giải pháp nền tảng, giúp học sinh hình thành “sức đề kháng” trước các thông tin xấu độc và góp phần hình thành cho học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường 4 năng lực cốt lõi: khả năng nhận diện đúng – sai; năng lực phản ứng nhanh nhạy; kỹ năng kiểm tra nguồn gốc thông tin và bản lĩnh giữ vững niềm tin trước những tác động đa chiều của môi trường số.
Thông qua các giờ học chính khóa, các tiết sinh hoạt lớp, các buổi sinh hoạt dười cờ, các hoạt động trải nghiệm trong và ngoài nhà trường, … giáo viên lồng ghép việc giáo dục lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, truyền thống lịch sử dân tộc, giá trị văn hóa địa phương và kỹ năng ứng xử văn minh trên môi trường mạng. Đồng thời lãnh đạo nhà trường cũng chỉ đạo giáo viên không né tránh mà trực tiếp đưa ra các tình huống giả định, các thông tin đa chiều từ mạng xã hội để học sinh chủ động phân tích, phản biện, bóc tách thật – giả. Cách tiếp cận này giúp học sinh hình thành phản xạ “truy vấn thông tin” trước mọi luồng dư luận: nguồn tin từ đâu? mục đích là gì? có đáng tin cậy không? Và “Sức đề kháng” ấy không nằm ở những khẩu hiệu suông mà hiện hữu qua những hoạt động cụ thể (hoạt động trải nghiệm “Phiên chợ Tết học đường” tại trường tháng 01/2026; HĐTN tại khu di tích Bạch Đằng Giang – TP Hải phòng tháng 3/2026 và đặc biệt là hoạt động tham gia thi kéo chữ Thái Bình tại Lễ hội Hoa Lư năm 2026 hồi tháng 4 vừa qua, …), đồng thời tỷ lệ học sinh đạt Rèn luyện (Hạnh kiểm) tốt cuối năm của nhà trường đạt 83,62% cũng là con số minh chứng cho kết quả giáo dục đạo đức, tư tưởng, chính trị cho HS.
- Xây dựng môi trường số tích cực trong nhà trường đồng thời trang bị kỹ năng số và kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc cho học sinh
Với phương châm cốt lõi trên không gian mạng là “Lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, “Lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực”. Chi bộ đã chỉ đạo nhà trường phát huy tối đa hiệu quả của trang thông tin điện tử, trang Fanpage và các kênh Zalo chính thức của nhà trường, của Liên đội. Biến các công cụ này thành những “lồng ấp” lan tỏa liên tục những thông tin tích cực, các tấm gương “người tốt, việc tốt”, thành tích rèn luyện, và những hình ảnh đẹp trong các hoạt động trải nghiệm của học sinh. Khi dòng chảy thông tin tích cực đủ lớn, đủ hấp dẫn, nó sẽ tự động lấn át, thu hẹp đất sống của các thông tin tiêu cực, độc hại.
Không dừng lại ở các lời khuyên chung chung, nhà trường chủ động lồng ghép vào các chuyên đề ngoại khóa, các môn học những kỹ năng thực chiến cho học sinh. Đó là kỹ năng bảo mật thông tin cá nhân; hướng dẫn thực hiện Nguyên tắc “4 KHÔNG” trên không gian mạng: (1) Không tin ngay – (2) Không chia sẻ vội vàng – (3) Không bình luận kích động, thô tục – (4) Không tham gia các hội nhóm độc hại. Đồng thời, bồi dưỡng cho các em năng lực nhận diện các thủ đoạn thao túng tâm lý, đưa tin giả, video cắt ghép bằng trí tuệ nhân tạo và các trào lưu lệch chuẩn trên TikTok, Facebook. Nhà trường khuyến khích giáo viên và học sinh ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo một cách thông minh, có đạo đức để phục vụ học tập và sáng tạo.
- Phát huy vai trò của tổ chức Đoàn, Đội và giáo viên chủ nhiệm lớp
Ở lứa tuổi học sinh THCS, tâm lý các em có nhiều biến đổi phức tạp, dễ bị tác động bởi bạn bè và thế giới ảo. Do đó, vai trò của công tác Đoàn – Đội và Giáo viên chủ nhiệm là hai “chốt chặn” quan trọng nhất:
Đối với Liên đội và Chi đoàn giáo viên: Chi đoàn giáo viên là lực lượng trẻ, nhạy bén với công nghệ, là những người “dẫn dắt định hướng”, giúp học sinh tiếp cận các trào lưu lành mạnh. Trong thời gian qua Liên đội nhà trường đã chủ động đổi mới hình thức tuyên truyền, tránh khô khan, giáo điều như: tổ chức các diễn đàn, hội thi: thi sáng tạo video ngắn chia sẻ nét đẹp tuổi học trò, các buổi sinh hoạt dưới cờ chuyên đề về “An toàn trên không gian mạng”. Đặc biệt, phát huy mô hình “Đội tuyên truyền măng non trên không gian mạng”, các câu lạc bộ truyền thông học đường để các em tự định hướng, nhắc nhở nhau (giáo dục đồng đẳng), vì tiếng nói của bạn bè đồng trang lứa thường có sức thuyết phục rất lớn đối với học sinh THCS.
Đối với đội ngũ Giáo viên chủ nhiệm (GVCN): Đây là những “người gác cổng” và là “điểm tựa tinh thần” gần gũi nhất với học sinh. Nhà trường đã yêu cầu mỗi GVCN không chỉ nắm bắt tâm lý học sinh trong không gian lớp học truyền thống, mà cần khéo léo quan sát, kết nối với các em trên không gian mạng (qua nhóm Zalo lớp, các kênh tương tác). GVCN phải luôn lắng nghe, nhạy bén phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường (như học sinh sa sút, trầm cảm, bị cô lập, hoặc bị lôi kéo vào các hội nhóm tiêu cực, bạo lực mạng) để có phương án tư vấn tâm lý, tháo gỡ kịp thời, tế nhị. Tuyệt đối tránh thái độ phán xét, gay gắt làm các em sợ hãi mà xa rời thầy cô, gia đình để tìm đến những “nơi trú ẩn” độc hại trên mạng.
- Tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội
Trường THCS Ninh Giang xác định xây dựng “lá chắn tư tưởng” không phải là việc nhà trường có thể đơn độc thực hiện, mà phải là một “thế trận lòng dân” vững chắc trên không gian mạng, dựa trên sự kết nối 3 chân kiềng:
Với Gia đình: Chúng tôi xác định phải chuyển hướng từ “Cấm đoán” sang “Đồng hành và Hướng dẫn”. Thông qua các kỳ họp phụ huynh và mạng lưới liên lạc số (Zalo nhóm lớp), nhà trường chủ động chia sẻ, cập nhật cho phụ huynh về các thủ đoạn lừa đảo mới, các trào lưu mạng nguy hiểm đang nhắm vào trẻ em để cha mẹ cùng cảnh giác. Tuyên truyền, hướng dẫn cha mẹ phương pháp đồng hành cùng con trong thời đại số: không cấm đoán cực đoan gây tâm lý phản kháng, mà cần thỏa thuận quy định thời gian sử dụng thiết bị hợp lý; hướng dẫn phụ huynh cài đặt các phần mềm kiểm soát nội dung, bảo vệ trẻ em trên mạng; đồng thời cha mẹ phải là “người bạn lớn” để con cái tin tưởng chia sẻ khi gặp khủng hoảng thông tin.
Với Xã hội và các tổ chức Đoàn thể: Nhà trường chủ động phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an phường trong việc tổ chức các buổi tuyên truyền chuyên sâu về Luật An ninh mạng, cảnh báo tội phạm công nghệ cao và phòng chống bạo lực học đường trên mạng. Kết nối với Đoàn Thanh niên phường và các tổ chức đoàn thể tại địa phương tạo thêm nhiều sân chơi lành mạnh, các hoạt động văn hóa – thể thao, tình nguyện ngoài giờ lên lớp, thu hút học sinh tham gia vào các hoạt động thực tiễn hữu ích, từ đó giảm bớt thời gian tiếp xúc vô bổ và rủi ro trên thế giới ảo. Đồng thời, thiết lập cơ chế thông tin phản ứng nhanh giữa Nhà trường – Phụ huynh – Cơ quan chức năng để xử lý kịp thời, dứt điểm ngay khi phát hiện các vụ việc bạo lực mạng, phát tán thông tin xấu độc liên quan đến học sinh.
Từ việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên, trong thời gian qua nhà trường nhận thấy:
– Nhận thức của cán bộ, giáo viên, nhân viên cũng như của học sinh và CMHS về an toàn trên không gian mạng từng bước được nâng lên.
– Học sinh có ý thức hơn trong việc lựa chọn, tiếp nhận và chia sẻ thông tin.
– Trong năm học qua và các năm học trước đó tại nhà trường không xảy ra các vụ việc nghiêm trọng liên quan đến vi phạm pháp luật trên không gian mạng trong học sinh nhà trường.
– Mối quan hệ phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong quản lý, giáo dục học sinh ngày càng hiệu quả và được tăng cường.
Việc xây dựng “lá chắn tư tưởng” cho học sinh trước các thông tin xấu độc trên không gian mạng là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, gia đình, nhà trường và xã hội. Với trách nhiệm của mình, trường THCS Ninh Giang sẽ tiếp tục đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục kỹ năng số, xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, góp phần đào tạo những công dân có bản lĩnh, tri thức và trách nhiệm trong thời đại số.
Trên đây là những việc, những giải pháp cụ thể và những kết quả đã đạt được mà Chi bộ trường THCS Ninh Giang đã lãnh đạo, chỉ đạo nhà trường trong thời gian qua để xây dựng “lá chắn tư tưởng” cho học sinh trước các thông tin xấu độc trên không gian mạng.
Cuối cùng trước khi dừng lời xin kính chúc các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu sức khỏe, hạnh phúc và thành công.
Xin trân trọng cảm ơn!
